Bülten 47 – 23 Ocak 2026

Kaynak: Nennstiel & Hudde, 2025. “Is there a growing gender divide among young adults in regard to ideological left–right self-placement? Evidence from 32 European countries”, European Sociological Review; Eurobarometer (1990–2023).

Ocak 2026 Türkiye Raporu (N=2000) sonuçları mutfakta riskli davranışlar hiç de marjinal olmadığını söylüyor. Katılımcıların %63’ü salçada az miktarda küf görünce sıyırıp kalanı tükettiğini belirtiyor. %56,1 çiğ et/tavuğu pişirmeden önce musluk altında yıkıyor (yani “temizlediğini” sanarken riski büyütebilen bir alışkanlık). Daha az ama yine kayda değer bir kesim, çözdürdüğü et/tavuk artarsa tekrar donduruyor. Son kullanma tarihi geçen sütü “koklayıp iyiyse içerim” diyenler ise %17. 

Bu sayıda neden Hollanda, İsveç, Türkiye ve Birleşik Krallık? 

Çünkü çalışma ülkeleri cinsiyet farkının zaman içindeki seyrine göre dört ana örüntü altında topluyor ve bu dört ülke de bu örüntülere ayrı ayrı örnek teşkil ediyor: Hollanda’da gençlerde kadın-erkek farkı uzun süredir görece istikrarlı seyrederken; İsveç’te son dönemde ayrışma belirginleşerek (erkeklerle kadınların farklı) farkın açıldığı bir hat izleniyor. Türkiye ise geçmişte kadınların görece daha muhafazakar olduğu ancak ortalamada erkeklerle farkın giderek azaldığı ve bugün anlamlı bir farkın gözlenmediği ülkeler arasında yer alırken; Birleşik Krallık ise farkın açılmasının daha çok kadınların daha hızlı biçimde sola kaymasından beslendiği ayrı bir desene işaret ediyor. 

Kaynak: Nennstiel & Hudde, 2025. “Is there a growing gender divide among young adults in regard to ideological left–right self-placement? Evidence from 32 European countries”, European Sociological Review; Eurobarometer (1990–2023).

Yani “tek bir Avrupa hikâyesi yok”: Gençlerin sol-sağ konumlanmasında cinsiyet farkının düzeyi ve zaman içindeki seyri ülkelere göre oldukça farklılaşıyor:

• 14 ülkede bugün sol-sağ konumlanması açısından anlamlı bir “cinsiyet farkı” yok (kadın ve erkek ortalamaları birbirine yakın).
• 7 ülkede 1990’lardan beri görece sabit bir fark var (kadınlar ortalamada daha solda).
• 11 ülkede ise fark zamanla ortaya çıkıyor veya artıyor.

11 ülkedeki farkın büyümesi her yerde aynı mekanizma ile işlemiyor. 11 ülkenin sadece 6’sında artan fark, erkeklerin biraz sağa kayması ve/veya kadınların sola kayması ile; 5’inde ise erkeklerin skalada sabit kalması (hatta bazı yerlerde sola), kadınlar daha hızlı sola hareket etmesinden kaynaklanıyor. 

Tabii sol-sağ konumlanmasının tek boyutlu olarak düşünülmesi veya 1’er puanlık farklarla “asgari” bir sol-sağ ayrımının olanaklılığı gibi meselelere ‘burada’ takılmadan aynı yaş grubunda 34 yıllık bir süreçte 30’dan fazla ülkede bireylerin kendilerini konumlandırmaları açısından gözlenen değişimlerin “dönem etkisi mi, kuşak etkisi mi” olabileceğini ayırabilmeye dair önemli bir çalışma.

 

Claude Kullanım Haritası 

 

Anthropic’in 15 Ocak 2026 tarihli raporu, Claude ile Kasım 2025 boyunca gerçekleşen mesajlaşmalardan türetilen yeni kullanım metrikleriyle yapay zekânın “nerede, ne için ve ne kadar süreli işler için” kullanıldığına dair ayrıntılı bir inceleme. Rapor, ülkeler arasında dikkat çekici bir coğrafi farklılaşma olduğunu ve kullanımın benimsenme düzeyi arttıkça amaç ve bağlam bakımından çeşitlendiğini gösteriyor.

 

Ülkelere göre amaçlar nasıl ayrışıyor?

Kaynak: The Anthropic Economic Index Report, 2026.

Not: Bulgular Claude kullanıcılarının etkileşimlerinden türetilen metriklere dayandığından sonuçların “ülke nüfusu genelinde yapay zekâ kullanımı”ndan ziyade, Claude’un kullanıcı tabanındaki amaç ve yoğunluk farklılaşmalarını yansıtıyor. Ülke karşılaştırmaları yapılırken, erişim kanalları ve kullanıcı profillerinin ülkeden ülkeye değişebileceği göz önünde bulundurulmalı.

Genel tabloda Claude’un en yaygın kullanım alanı iş olsa da, ders/ödev amaçlı kullanımın, kişi başına gelirin daha düşük olduğu ülkelerde daha yüksek seyrettiği belirtiliyor. Buna karşılık, daha yüksek gelirli ülkelerde kişisel kullanımın payı belirgin biçimde artıyor. Rapor bu ayrışmayı basit bir “benimsenme eğrisi” hikâyesiyle açıklıyor: daha az gelişmiş ülkelerde erken kullanıcılar çoğunlukla teknik, hedefli ve yüksek getirili uygulamalara veya eğitim amaçlı kullanıma yönelirken; pazar olgunlaştıkça kullanım, işlevsel/teknik çerçevenin dışına taşıp gündelik ve kişisel amaçlara doğru yayılıyor.

Tabii bu senaryoların başka olası sebepleri de olabilir: İlk olarak, benimseme arttıkça kullanımın “iş” dışına taşarak kişisel alanlara yayılması beklenebilir: ya kullanıcı profili çeşitlenir ve daha geniş bir kitle farklı amaçlarla yapay zekâ kullanmaya başlar, ya da mevcut kullanıcılar zamanla kullanım alanlarını genişletir. Buna karşılık, kişi başına kullanımın daha düşük olduğu (ve çoğu zaman kişi başına gelirle birlikte hareket eden) ülkelerde, kullanımın kodlama veya ödev/ders gibi daha hedefli ve araçsal senaryolarda yoğunlaşması şaşırtıcı olmaz.

Öte yandan bu tablo “tercih” kadar erişim ve maliyet koşullarını da yansıtıyor olabilir. Ülkelerin Claude’a ödeme kapasitesi ve ödeme alışkanlıkları farklı; ayrıca ücretsiz kullanımın sunduğu imkânlar, ödev/ders gibi bazı senaryolar için yeterliyken, yazılım mühendisliği gibi daha karmaşık iş kullanımında aynı ölçüde karşılık vermeyebilir. Ayrıca daha yüksek gelirli ülkelerde kesintisiz internet erişimi ve boş zaman gibi “tamamlayıcı kaynaklar” kişisel kullanımı kolaylaştırabilir.