Susam Bülten
Şubat 2026 – Sayı 52
Bu sayıda neler var?
-
- Şehirler Arası Küresel Rekabet: Endeks, 48 şehri 257 göstergeyle kıyaslayarak İstanbul’u 47,8 puanla 21. sırada “Gelişmekte Olanlar” ligine yerleştiriyor; bir üst lige çıkması için skorunu 1 puandan fazla artırması gerekiyor.
- Hareketsiz Boş Zaman: 15 ve üzeri nüfusun %63,3’ü iş dışında kalan zamanda (en az 10 dakika aralıksız) fiziksel aktivite veya boş zaman etkinliği yapmıyor; “günde bir” yapanların oranı da %11,6.
- Anketlerin Anketi: CHP birinci parti konumunu azalan farklarla koruyor.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz: |
AB, Hindistan’la Anlaşıyor
Ekrem Cünedioğlu ve Can Selçuki, BURASI ÇOK ÖNEMLİ’nin 2. bölümünde; Avrupa Birliği’nin Hindistan ve Mercosur ile yaptığı serbest ticaret hamlelerini, “Made in Europe” yaklaşımını ve bunun Türkiye açısından ne anlama geldiğini konuşuyor.
Şehirler Arası Küresel Rekabet
Supersymmetry Institute tarafından hazırlanan “Driving Urban Advantage in the Next Economy – Global South City Competitiveness Index (GS-CCI) 2025/2026” raporu, 40’ı Küresel Güney’den olmak üzere toplam 48 şehrin rekabetçilik performansını karşılaştırmalı olarak analiz ediyor. 257 göstergeye dayanan ve şehirlerin iş ortamı, altyapı, insan sermayesi ve yönetişim kapasitesini ölçen bu endeks, şehirlerin yeni jeoekonomik düzende nerede durduğunu ve hangi alanlarda sıçrama yapabileceğini ortaya koymayı amaçlıyor.
Rekabetçilik Ligleri
Kaynak: Supersymmetry Institute, Driving Urban Advantage in the Next Economy – Global South City Competitiveness Index (GS-CCI) 2025/2026, 2026.
Not: Endeksi doğru analiz edebilmek için şehirlerin ayrıldıkları liglerin kısaca nasıl bir seviyeye işaret ettiğini aşağıda belirttik.
Endekste Singapur (69,6) zirvede yer alırken onu New York (69,5) ve Londra (67,5) izliyor; bu üç şehir Liderler Ligi’nde konumlanıyor. Aynı ligde Dubai (64,1) ve Pekin (63,6) de dikkat çekici performans sergiliyor. Yükselenler Ligi’nde ise Tel Aviv (52,3), Riyad (52,2) ve Doha (51,3) öne çıkıyor. Gelişmekte Olanlar Ligi’nde yer alan İstanbul ise 47,8 puanla 21. sırada bulunuyor. İstanbul’un bir üst lige çıkmak için rekabetçilik skorunu 1 puandan fazla artırması gerekiyor. Alt liglerde ise Cape Town (43,2), Rio De Jenerio (42,6) ve Tahran (33,6) gibi şehirler yer alıyor.
1.Lig: Liderler – Sıralama 1–12, Skor 55 ve üzeri
Bu şehirler kentsel rekabetçilikte küresel ölçekte referans kabul edilen merkezlerdir. Elverişli ekonomik koşulları sürdürür, güçlü altyapıya sahiptir ve yüksek kaliteli iş hizmetleri sunarak küresel iş dünyası, yetenek ve inovasyon için çekim merkezi olurlar.
2. Lig: İleri Seviye – Sıralama 13–18, Skor 50–54
Bu şehirler birçok boyutta dengeli ve güçlü performans sergiler, iş ortamı açısından yüksek cazibeye sahiptir. Bazı göstergelerde farklılıklar bulunsa da sağlam ekonomik koşullar, güçlü altyapı ve gelişmekte olan insan kaynağı ve yaşam kalitesi özellikleriyle öne çıkarlar.
3.Lig: Gelişmekte Olanlar – Sıralama 19–29, Skor 45–49
Bu şehirler orta konumdadır; bazı alanlarda güçlü temellere sahip olmakla birlikte ilerleme potansiyeli taşırlar. Rekabet avantajlarını geliştirme sürecindedirler ve çoğu göstergede ortalama performans sergilerler.
4.Lig: Kurulum Aşamasındakiler – Sıralama 30–42, Skor 36–44
Bu şehirler rekabetçilik inşasının erken aşamasındadır. Temel unsurlar mevcut olsa da boyutlar arasında performans dengesizdir; güçlü ve zayıf alanlar bir arada bulunur.
5.Lig: Başlangıç Evresindekiler – Sıralama 43–48, Skor 35 ve altı
Bu şehirler rekabetçi bir kentsel ortam oluşturmanın henüz başlangıç aşamasındadır. Üç ana boyutta da yapısal zorluklarla karşı karşıyadırlar ve potansiyellerini açığa çıkarabilmek için reformlara, yatırımlara ve stratejik odaklanmaya ihtiyaç duyarlar.
Şehirlerin Kişi Başına Düşen GSYİH’si ve Rekabetçilik Puanları (2019-2024)
Kaynak: Supersymmetry Institute, Driving Urban Advantage in the Next Economy – Global South City Competitiveness Index (GS-CCI) 2025/2026, 2026.
Grafik, rekabetçilik skoru yükseldikçe kişi başına gelirin de belirgin biçimde arttığını gösteriyor. Referans çizgisinin üzerindeki şehirler rekabetçilik seviyelerinin üzerinde kişi başı gelire sahipken çizginin altındaki ülkeler rekabetçilik seviyesine göre düşük gelir düzeyinde. sağ üst köşede Singapur, New York ve Londra hem yüksek rekabetçilik puanı hem de yüksek gelir seviyesiyle öne çıkıyor. Dubai, Amsterdam, Seul ve Toronto da üst bantta konumlanırken, alt sol bölgede yer alan Karaçi, Addis Ababa ve Karakas düşük rekabetçilik–düşük gelir tuzağında görünüyor. Eğilim çizgisi, rekabetçilik potansiyelini iyi kullanan şehirlerin daha hızlı gelir artışı yakaladığını ima ediyor. İstanbul yaklaşık 48 puan ve (satın alma gücü paritesine göre) 65–70 bin dolar gelirle orta bantta, eğilim çizgisine yakın bir konumda; yani potansiyeline paralel performans sergiliyor ancak üst lige çıkmadıkça gelir sıçraması sınırlı kalabilir.
Bölgesel Performans
Kaynak: Supersymmetry Institute, Driving Urban Advantage in the Next Economy – Global South City Competitiveness Index (GS-CCI) 2025/2026, 2026.
Grafik, bölgeler arası rekabetçilik farklarının belirgin olduğunu gösteriyor: Doğu Asya medyanı yaklaşık 60 civarında ve bölgenin en güçlü şehirleri Beijing, Shanghai ve Hong Kong ile Küresel Kuzey seviyesini aşmış durumda. Güneydoğu Asya Singapur’un 70’e yaklaşan skoru sayesinde yukarı taşınırken, bölge medyanı Küresel Güney’in üzerinde. MENA (Orta Doğu ve Kuzey Afrika) Dubai ve Abu Dhabi’nin 60 üzeri performansıyla dikkat çekiyor ancak Kuzey Afrika şehirleri bölge ortalamasını aşağı çekiyor. Latin Amerika, Sahra Altı Afrika ve Avrasya medyanları 40’lar bandında kalarak yapısal zayıflıkları ortaya koyuyor. Avrasyada Küresel Güney medyanını yakalayan tek şehir ise Bakü. Avrupa kategorisinde yer alan İstanbul yaklaşık 48 puanla bölge ortalamasının altında fakat Küresel Güney medyanının üzerinde ve üst lige sıçrama potansiyeli olan ‘ara’ şehirlerden biri.
Hareketsiz Boş Zaman
TÜİK’in 2025 Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında yer alan Sağlık Modülü verilerine göre bir işte çalışan 15 yaş ve üzeri bireylerin iş sırasında yaptıkları fiziksel aktivite yoğunluğu, çalışma hayatının büyük ölçüde düşük-orta yoğunlukta geçtiğine işaret ediyor. Katılımcıların %29,4’ü çoğunlukla oturarak, %45,5’i ayakta, %18,7’si yürüyerek veya orta düzey fiziksel aktiviteyle, %6,4’ü ise ağır iş veya ağır fiziksel aktiviteyle çalıştığını belirtiyor. Ancak bu dağılım sosyoekonomik kırılganlıkla birlikte belirgin biçimde değişiyor. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanlarda oturarak çalışma oranı %17,2’ye düşerken, risk altında olmayanlarda %31,7’ye çıkıyor. Öte yandan, risk altındaki grupta ağır iş/ağır fiziksel aktiviteyle çalışma oranı %11,2 ile genel ortalamanın (%6,4) belirgin biçimde üzerinde. Kısacası, yoksulluk riski arttıkça işin fiziksel yükü de artıyor; “daha az oturarak, daha çok ağır işte” geçirilen bir çalışma hayatı profili öne çıkıyor.
İktisadi olarak faal olan fertlerin çalışırken çoğunlukla yaptığı fiziksel aktivite yoğunluğu (%)
Kaynak: TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2025.
Aynı araştırmada bu kez “iş dışında” kalan zamana baktığımızda tablo daha da çarpıcı oluyor; 15 yaş ve üzeri fertlerin olağan bir haftada, en az 10 dakika aralıksız süren fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyeti yapma oranı oldukça düşük. Toplamda nüfusun %63,3’ü bu tür bir aktiviteye hiç zaman ayırmadığını belirtirken; günde iki kez veya daha fazla yapanların oranı %1,4, günde bir kez yapanların oranı %11,6. Haftalık düzenli aktivite tarafında ise haftada 4–6 kez yapanlar %5,6, haftada 1–3 kez yapanlar %11,5, haftada bir kereden az yapanlar %6,7.
Cinsiyete göre olağan bir haftada, çalıştığı zamanlar dışında fiziksel aktivite* veya boş zaman etkinliklerini yapma sıklığı (2025)
Kaynak: TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2025.
Cinsiyet kırılımında da benzer bir resim görüyoruz: Kadınların %64,6’sı, erkeklerin %61,8’i iş dışı zamanda fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyeti için hiç vakit ayırmadığını söylüyor.
Anketlerin Anketi
Kasım 2024 – Şubat 2026
Kaynak: Susam Bülten Hesaplamaları.
Aramıza yeni katılanlar için ‘anketlerin anketi’ni nasıl hesapladığımızı kısaca özetleyelim. Bu çalışmada 1 Kasım 2024’ten itibaren 27 farklı anket şirketinin yayımladığı anketleri kullandık (ve zamanla burada ‘topladığımız’ şirket sayısı da artıyor). Her gün için zamansal olarak en yakın beş anketi seçiyor, tarih olarak daha yakın olan anketlere daha fazla ağırlık vererek parti oy oranlarının ağırlıklı ortalamasını hesaplıyoruz. Bu ara değerleri, tekil anketlerin yol açabileceği keskin sıçramaları azaltmak için 7 günlük hareketli ortalama ile ‘yumuşatıyoruz’. Böylece tekil anketlerdeki rastlantısal sapmalar ve şirketlerin farklı yayın takvimleri nispeten dengeleniyor. Tabii, tarafsız ve kaliteli bir anketin taraflı, kalitesiz sonuçların bir araya getirilmesinden hep daha muteber olduğunu unutmayalım.:-)
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Soka