Susam Bülten
Haziran 2026 – Sayı 67
Bu sayıda neler var? .
-
- Hanehalkı Tüketim Harcamaları: En alt %20’lik gelir grubunda 2002’de tüketim harcamalarının %38,7’si gıdaya, %27,8’i konut/kira harcamalarına giderken; 2025’te gıdanın payı %29,2’ye geriledi, konut/kira harcamalarının payı ise %38,7’ye çıktı.
- Kurban ve Ekonomik Gerekçeler: Geliri giderlerinin üzerinde olanlarda kurban kesme oranı %74’e ulaşırken, geliri giderlerini karşılamayanlarda bu oran %36’ya düşüyor.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz:
|
Hanehalkı Tüketim Harcamaları
Türkiye genelinde 2025’te hanehalkı tüketim harcamaları içinde en yüksek payı konut ve kira aldı. Her 100 TL’lik tüketim harcamasının 29,3 TL’si konut/kiraya, 20,5 TL’si ulaştırmaya, 17,3 TL’si ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayrıldı. Burada ulaştırma harcamaları motorlu taşıt alımı, akaryakıt, yolcu taşımacılığı, araç bakım ve onarımı gibi kalemleri içeriyor.
Hanehalkı Tüketim Harcamasının Dağılımı
(%2025)
Kaynak: TÜİK.
Gelir gruplarına göre uzun dönemli değişim, harcama baskısının özellikle alt gelir grubunda farklılaştığını gösteriyor. 2002’de en alt %20’lik gelir grubunda gıda harcamalarının tüketim içindeki payı %38,7, konut/kira harcamalarının payı %27,8’di. 2025’e gelindiğinde gıdanın payı %29,2’ye inerken, konut/kira harcamalarının payı %38,7’ye çıktı.
Aynı dönemde en üst %20’lik gelir grubunda gıda harcamalarının payı %19’dan %12,4’e geriledi. 2025’te en alt %20’nin gıda harcaması payı en üst %20’nin yaklaşık 2,4 katı. Alt gelir grubunda konut/kira payının %38,7’ye ulaşmasıyla birlikte, zorunlu harcamaların hane bütçesi üzerindeki ağırlığı gıda ve barınma ekseninde daha belirgin hale geliyor.
Gelir grubuna göre gıda ve konut/kira harcamaları
(En alt %20 ve en üst %20 gelir grubunda tüketim harcamaları içindeki pay, %, 2002-2025)
Kaynak: TÜİK.
Not: TÜİK verisinde 2007 ve 2014 yıllarında yöntem, 2022’de ise sınıflama değişikliği olmuştur. 2022 yılına ait veri grafikte ECOICOP ve COICOP 2018 sınıflamalarına göre iki ayrı gözlemle gösterilmiştir. COICOP 2018’de “Çeşitli mal ve hizmetler” iki ana gruba ayrılmış; sınıflama geçişi bazı ana harcama gruplarında küçük kaymalara yol açabilmiştir.
Özellikle en alt gelir grubunda 2024’ten itibaren hane bütçesi, gıdadan kısıp barınma yükünü taşımaya çalışan bir yapıya kayıyor…2023’te tüketim harcamaları içinde gıdanın payı konut/kiranın 7,4 puan üzerindeyken, 2025’te konut/kiranın payı gıdanın 9,5 puan üzerine çıkıyor.
Buraya kadar hane bütçesi içinde gıda ve konut/kira harcamalarının gelir gruplarına göre nasıl ayrıştığına baktık. Şimdi tüketim harcamalarının gelir grupları arasında nasıl dağıldığını dört farklı kalem —eğitim, giyim ve ayakkabı, sağlık ve ulaştırma— üzerinden bakmaya başlıyoruz.
Harcama Kalemlerinde Gelir Gruplarına Göre Dağılım
(Seçili kalemlerde toplam harcamanın gelir gruplarına dağılımı, %, 2025)
Kaynak: TÜİK.
Bu grafikler, her bir harcama kaleminde toplam harcamanın ne kadarının hangi gelir grubundan geldiğini gösteriyor. Örneğin eğitim hizmetlerinde toplam harcamanın %72,2’si en yüksek %20’lik gelir grubu tarafından yapılırken, en düşük %20’nin payı %0,9 düzeyinde. Benzer biçimde ulaştırmada en yüksek %20’nin payı %46,9, sağlıkta %42,8, giyim ve ayakkabıda ise %40,4.
Kurban Kesme ve Ekonomik Gerekçeler
Katılımcıların %51’i bu yıl kurban kestiğini belirtirken, %42’si ekonomik gerekçelerle kurban kesmediğini söyledi. Kurban kesmek yerine bir kuruma bağış yaptığını belirtenlerin oranı %4’te kalırken, kurban kesilmesine karşı olanlar %2, böyle bir geleneği olmadığını söyleyenler ise %1.
Bu yıl Kurban Bayramı’nda siz veya çekirdek aileniz kurban kestiniz mi?
(%, Haziran 2026)
Kaynak: Türkiye Raporu aylık kamuoyu araştırmaları.
Gelir durumuna göre bakıldığında, kurban kesme oranı geçinme durumu iyileştikçe artıyor. Gelirinin giderlerini karşılamadığını söyleyenlerde bu oran %36 iken, geliri giderlerinin üzerinde olanlarda ve fazlasıyla karşılayanlarda %74’e çıkıyor. Buna karşılık ekonomik gerekçelerle kurban kesmeyenlerin oranı, geliri giderlerini karşılamayan grupta %60 ile en yüksek seviyede; gelir durumu iyileştikçe bu oran %12’ye kadar düşüyor.
Aşağıdaki sayılan ifadelerden hangisine katılırsınız?
(%, Haziran 2026)
Kaynak: Türkiye Raporu aylık kamuoyu araştırmaları.
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Sokakta