Susam Bülten
Haziran 2026 – Sayı 68
Bu sayıda neler var? .
-
- Sendikalaşma Analizi: Türkiye’de her 100 kayıtlı işçiden/çalışandan 14’ü sendika üyesi; kadınlar ise toplam işçilerin yaklaşık üçte birini oluşturmasına rağmen sendikalı işçilerin dörtte birinden azını oluşturuyor.
- AB’den Türkiye’ye Plastik Atık İhracatı: AB-27 ülkelerinden Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarı 2004’te yaklaşık 1,16 bin ton seviyesindeydi, 2025’te 503,1 bin tona ulaşarak 430 kattan fazla artmış oldu.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz:
|
Cinsiyet, Bölge ve Yaşa Göre Sendikalaşma
Türkiye’de son son dönemde özellikle de kuryelerin, market işçilerinin ve maden işçilerinin, öğretmenlerin grevleri büyük ses getirdi, örgütlü mücadelenin gücünü ve potansiyelini topluma tekrar hatırlattı. Biz de Susam Bülten’in bu sayısında Türkiye’deki işçi örgütlenmelerine mercek tuttuk.
2013 Temmuz’dan 2025 Temmuz’a kadarki sendikalaşma oranı incelendiğinde pozitif bir trendin hakim olduğu söylenebilir. 2013’te %9 olan özel sektör sendikalaşma oranı 2025’te %14’ü aşarken aynı dönemde %69’olan kamudaki sendikalaşma oranı %77’ye ulaşmıştır.
Sendikalaşma Oranı
(2025 Temmuz)
2026 Ocak ayında Türkiye’de kayıtlı 16,6 milyon işçinin 2,4 milyonu yani %14’ü sendika üyesidir. Toplam 5,3 milyon kadın işçi toplam işçilerin %32’sini oluştururken sendikalı işçilerin %24,8’i kadındır. 2025 Temmuz’unda, toplam yaklaşık 3 milyon kamu görevlisinin %49’u kadın ve %76’sı sendika üyesidir. Sendika üyesi kamu görevlilerindeki %45’lik kadın oranı işçi sendikalarına kıyasla epey yüksektir. En fazla sendika üyesi kamu görevlisini ise “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmetleri” kolu barındırmakta.
Bölgesel Sendikalaşma
İstanbul, toplam 4,6 milyon işçi ve 456.700 sendikalı işçiyle en fazla işçi ve sendikalı işçiye ev sahipliği yaparken, %9,7 sendikalaşma oranına sahiptir. 2,1 milyon sendika üyesiyle İstanbul’u izleyen Doğu Marmara Bölgesi’nde sendikalaşma oranı %16’dır.
İl ve cinsiyete göre sendikalaşma
Tunceli erkek işçilerde %31 ve kadın işçilerde %28 oranıyla en yüksek sendikalaşma oranına sahip ildir. Erkek işçilerde en düşük sendikalaşma oranı %7,61 ile Yalova’dayken kadın işçilerde en düşük sendikalaşma oranı %6.48 ile Denizli’dedir.
Sendikal istatistikler haritası
(Ocak 2026, Cinsiyete göre, %)
Not: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Ücret ve Sendikal İstatistikler E-Bülteni, Mayıs 2026. Veriler 2026 ocak ayına aittir.
İş ve hizmet koluna göre sendikalaşma
İşkolları bazında bakıldığında “Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar” en fazla işçi sayısına sahipken “Genel İşler” 560.436 sendika üyesiyle en yüksek sendikalaşma oranına sahip. Genel işler iş kolu altında ağırlıklı olarak belediye hizmetleri ve sosyal/kamusal destek hizmetlerinde çalışanlar yer alıyor.
Kamu görevlilerine bakıldığında, en yüksek sendikalaşma oranına sahip üç hizmet kolu her biri %90 üzerinde sendikalaşma oranıyla “Diyanet ve Vakıf Hizmetleri”, “Tarım ve Ormancılık Hizmetleri” ve “Yerel Yönetim Hizmetleri” olarak öne çıkıyor.
Hizmet Kollarına Göre Sendikalaşma Oranları (%)
Diyanet, Tarım-Ormancılık ve Yerel Yönetim hizmet kollarının zirvede yer alması; bu sektörlerdeki ekonomik menfaat bağlarının, mesleki risklerin ve siyasi/idari kırılganlıkların diğer hizmet kollarına kıyasla çok daha keskin olmasından kaynaklanıyor olabilir. Yerel yönetim çalışanları, yerel seçimlerin ardından yaşanan yönetim değişikliklerinin ve siyasi baskıların yarattığı görev yeri değişikliği gibi risklerden korunmak ve maaşlarına doğrudan ek katkı sağlayan Sosyal Denge Tazminatı avantajından tam yararlanmak için sendikayı yasal bir kalkan olarak görmektedir. Diyanet personeli, cami odaklı organik ve güçlü iletişim ağının sağladığı örgütlenme kolaylığının yanı sıra tayin, lojman ve hac görevlendirmeleri gibi kariyer süreçlerinde bürokratik destek almak amacıyla; Tarım ve Orman personeli ise dağınık taşra teşkilatlarında ve zorlu arazi şartlarında (yangın, salgın hastalık mücadelesi vb.) karşılaştıkları fiziki ve hukuki risklere karşı kurumsal güvence sağlamak amacıyla sendikalaşma oranında öncü iş kollarından biridir.
Yaş Gruplarına Göre İşçi ve Sendikalaşma Oranları
(Ocak 2026)
Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Ücret ve Sendikal İstatistikler E-Bülteni, Mayıs 2026. Veriler 2026 ocak ayına aittir.
2026 Mayıs istatiğinin gösterdiği üzere, %14’lük ortalama sendikalaşma oranının altında kalan yaş grupları 15-29 ve 55-65+ iken; 30-54 yaş grubu %17’yle ortalama sendikalaşma oranından yüksek seyretmekte. En fazla işçi sayısına 25-29, en fazla üye sayısına ve en yüksek sendikalaşma oranına (%19,5) 40-44 yaş grubu sahiptir.
Sendikalaşma oranı en genç ve en büyük yaş gruplarında yok denecek kadar az olduğu için bu yaş gruplarında cinsiyet bağlamında bir değerlendirme yapmak mümkün değil. Bununla birlikte 40-44 yaş aralığında erkekler lehine 7,25 puan fark ile zirveye çıkıyor. 55 yaş sonrasında ise tablo tersine dönüyor ve kadın sendikalaşma oranları 55-65+ yaş aralığında erkeklerden yüksek seyrediyor. En yüksek sendikalaşma oranına sahip olan 40-44 yaş grubunda sendika üyelerinin ise yalnızca %23,71’i kadınken, toplam işçilerin %31,75’i kadınlar oluşturuyor. 25-29 yaş grubundaki kadın işçi oranı %37,56 ile en yüksek değerini alıyor ve işçi yaşı arttıkça kadın işçi oranı 65+ grubunda %12,41’e kadar düşüyor.
Yukarıdaki bilgilere dayanarak, işçilerin yaşı arttıkça toplam işçilerde erkeklerin, sendikalı işçilerde ise kadınların oranının arttığını söylemek mümkün. Kadınların yaşı arttıkça toplam işçi için oranlarının azalmasına rağmen sendikalı işçilerde çoğunluğu oluşturması dikkat çekicidir.
AB’Den Türkiye’ye Plastik Atık İhracatı
AB’den Türkiye’ye Plastik Atık İhracatı
(Türkiye, bin ton, 2004-2005)
Kaynak: Eurostat DS-045409, HS3915.
Not: Veriler AB-27 ülkelerinden Türkiye’ye yapılan ihracatı göstermektedir. Miktarlar Eurostat’ta “QUANTITY_IN_100KG” birimiyle yer aldığı için ton cinsine çevrilmiş, grafiklerde ise bin ton olarak kullanılmıştır.
AB Plastik Atık İhracatında Seçili Varış Ülkeleri
(İlk 10 ülke, bin ton, 2025)
Kaynak: Eurostat DS-045409, HS3915. Seçili varış ülkeleri, 2025.
2025 verisinde AB-27’nin plastik atık ihracatı seçili varış ülkeleri üzerinden karşılaştırıldığında, Türkiye 503,1 bin tonla en yüksek miktara sahip ülke oldu. Aynı yıl AB’den Malezya’ya 275,7 bin ton, Endonezya’ya 215,2 bin ton, Vietnam’a 135,9 bin ton, Birleşik Krallık’a ise 108,4 bin ton plastik atık gönderildi. Yukarıda gösterilen 10 ülke, AB-27’nin 2025’te üçüncü ülkelere yaptığı plastik atık ihracatının yaklaşık %94’üne karşılık gelmektedir.
Türkiye’ye Plastik Atık Gönderen AB Ülkeleri
(AB-27 toplamı içindeki pay, %, 2025)
Kaynak: Eurostat DS-045409, HS3915. Seçili varış ülkeleri, 2025.
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Sokakt