Susam Bülten
Temmuz 2026 – Sayı 72
Bu sayıda neler var? .
-
- Ticaretin Kadehteki Payı: 2025 yılında Türkiye’nin etil alkol ve damıtılmış alkollü içkiler grubundaki toplam ithalatı 543 milyon dolar, bunun 389 milyon doları viskilere harcandı.
- Gelen ve Giden Göç: 2017 yılında Türkiye 212.693 kişi net göç alırken, 2025 yılında 9.387 kişi net göç vermiştir. 2025 yılında giden göçte en fazla yer alan 20-34 yaş aralığının toplam payı ise %38,8’dir.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz: |
Ticaretin Kadehteki Payı
Alkollü içecekler ve etil alkol, tüketim alışkanlıklarının yanı sıra tarımsal üretim, sanayi kapasitesi ve dışa bağımlılık açısından da izlenebilecek bir alan. Türkiye’nin bu ürün grubunda, incelenen bütün yıllarda ithalatın ihracatın belirgin biçimde üzerinde kaldığı, 2025 yılında ise Türkiye’nin etil alkol ve damıtılmış alkollü içkiler grubundaki toplam ihracatı yaklaşık 86 milyon dolar iken toplam ithalatı ise 543 milyon dolar olarak gerçekleştiği görülüyor.
Türkiye’nin Etil Alkol ve Damıtılmış Alkollü İçecek Dış Ticareti
(İhracat ve ithalat değeri, milyon ABD doları, seçilmiş yıllar, 2013–2025)
Kaynak: TÜİK, Dış Ticaret İstatistikleri Veri Tabanı (erişim tarihi: 9 Temmuz 2026).
Kaynak: TÜİK, Dış Ticaret İstatistikleri Veri Tabanı (erişim tarihi: 9 Temmuz 2026).
2025 verileri, Türkiye’nin etil alkol ve damıtılmış alkollü içecek ithalatının ülke bazında oldukça yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Toplam 543,4 milyon dolarlık ithalatın 380,6 milyon doları (yani yaklaşık %70’i) Birleşik Krallık’tan yapıldı. Birleşik Krallık’ı 29,5 milyon dolarla Meksika ve 24,5 milyon dolarla ABD izledi. İhracatta ise başlıca pazarlar 24,2 milyon dolarla KKTC ve 22,4 milyon dolarla Almanya oldu; bu iki ülke toplam 86 milyon dolarlık ihracatın yaklaşık %54’ünü oluşturdu.
Bu yoğunlaşmanın niteliğini daha yakından görmek için viski ticaretine baktık. 2024’te Birleşik Krallık, 7 milyar dolarlık değer ve 467 milyon litrelik miktarla dünya viski ihracatında açık ara önde yer aldı. ABD 1,5 milyar dolar ve 200 milyon litreyle ikinci, İrlanda ise 1,1 milyar dolar ve 79 milyon litreyle üçüncü sıradaydı. Ülkelerin ihracat değeri ile miktarı arasındaki farklar, satılan ürünlerin ortalama birim değerlerinin de önemli ölçüde değiştiğine işaret ediyor.
Dünya Viski İhracatında En Yüksek Viski Miktarına Sahip Olan Ülkeler
Kaynak: The Observatory of Economic Complexity (OEC), Whiskies – HS 220830 Product Data (erişim tarihi: 08.07.2026).
Dünya Viski İhracat Değerleri ve Miktarları
Kaynak: World Integrated Trade Solution (WITS), Exports by Country, 2024 (erişim tarihi: 13.07.2026).
Türkiye’nin 2024 yılı viski ithalatında da Birleşik Krallık belirgin biçimde ayrışıyor. Bu ülkeden yapılan ithalat 227,4 milyon dolar ve 15,1 milyon litre olarak kaydedildi. Almanya’dan 21,2 milyon dolar karşılığında 1,5 milyon litre, ABD’den ise 11 milyon dolar karşılığında 2,9 milyon litre viski ithal edildi.
Türkiye’nin 2024 Yılında Viski İthalatı Yaptığı Ülkeler
Kaynak: World Integrated Trade Solution (WITS) (erişim tarihi: 14.07.2026).
ABD’den ithal edilen viski miktarı Almanya’dan yapılan ithalatın yaklaşık iki katı olmasına rağmen toplam ithalat değeri yaklaşık yarısı düzeyinde. Buna göre ortalama ithalat değeri Almanya’dan gelen ürünlerde litre başına yaklaşık 14,1 dolar, ABD’den gelenlerde ise 3,8 dolar. Bu fark; ürünlerin kalite ve fiyat segmenti, dökme ya da şişelenmiş olarak ithal edilmesi, ambalaj ve navlun maliyetleri gibi unsurlarla ilişkili olabilir. Gümrük vergileri ve iç vergiler ise bu ithalat değerlerine dahil değildir.
Türkiye’ye Gelen ve Türkiye’den Giden Göç
2017 yılında Türkiye, net göç alan bir ülke olarak sınıflandırılırken, 2025 yılına baktığımızda gelen ve giden göçün neredeyse dengeli bir yapıya ulaştığını görüyoruz.
Kaynak: TÜİK, Uluslararası Göç İstatistikleri, 2025.
Not: Net göç, bir ülkeye gelen göçmen sayısı ile ülkeden giden göçmen sayısı arasındaki farkı ifade eder.
2025’te Türkiye’den yurt dışına giden 403 bin 216 kişinin 155 bin 119’unun Türk vatandaşı, 248 bin 97’sinin ise yabancı uyruklu olduğunu görüyoruz. En göze çarpan değişimin Türkiye’den giden göçte, yabancı uyruklu vatandaşların oranının 2025 yılında 2017 yılına göre yaklaşık %6 arttığı görülüyor. 2017’de Türkiye’den giden yabancı uyruklu sayısı 140.314 iken, 2025’te bu sayının 248.097’ye ulaştığını görüyoruz.
Kaynak: TÜİK, Uluslararası Göç İstatistikleri 2017 ve 2025, Vatandaşlık kırılımı veri tabloları.
Not: Yabancı uyruklu payı tarafımızca hesaplanmıştır.
2025 yılı göç verilerinde Türkiye’den yurt dışına gidenlerin en büyük bölümünü %14,3 ile 25-29 yaş grubu oluşturuyor. Bu grubu %12,5 ile 20-24, %12 ile 30-34 yaş grubu izliyor. Böylece 20-34 yaş aralığındakiler toplam giden göçün yaklaşık beşte ikisini oluşturuyor. Eğitim ve çalışma hayatına geçişin yoğunlaştığı genç yetişkinlik döneminde toplanıyor göç eğilimi. Ancak bu veriden hareketle doğrudan “üniversite mezunları göç ediyor” sonucuna ulaşamayız; yayımlanan yaş dağılımı, göç edenlerin eğitim düzeyini göstermiyor. Bununla birlikte Türkiye’de 25 yaş ve üzeri nüfus içinde yükseköğretim mezunlarının payı 2017’de %19,1 iken 2025’te %26,05’e yükseldi. Yükseköğretim mezunu nüfusun ağırlığı artarken yurt dışına göçün 20-34 yaş grubunda yoğunlaşması, eğitimli insan kaynağı kaybının boyutlarını değerlendirebilmek için yaş, eğitim düzeyi ve meslek bilgilerinin birlikte izlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Beyin göçünün boyutlarına dair daha önce bir içerik yapmıştık; bu bültenin sonundaki linki takip edebilirsiniz.
Kaynak: TÜİK, Uluslararası Göç İstatistikleri, 2025.
Not: Diğer yaş grupları — 0–19 ve 45+
Uluslararası göçün cinsiyet dağılımında ise hem gelen hem giden nüfusta erkeklerin payı daha yüksek. 2025’te Türkiye’ye gelenlerin %56,6’sını erkekler, %43,4’ünü kadınlar oluşturdu. Türkiye’den yurt dışına gidenlerde de erkeklerin payı kadınların payından yaklaşık 10 puan daha yüksek.
Göç hareketleri yalnızca toplam sayılar üzerinden değil, illere göre dağılım açısından da farklılaşmaktadır. 2017 ve 2025 yıllarını karşılaştırdığımızda, İstanbul’un hem gelen hem de giden göçte açık ara ilk sırada olduğunu görüyoruz; Antalya’nın ise gelen göç içindeki payını artırarak daha görünür bir göç merkezi haline geldiğini söyleyebiliriz.
Seçilmiş İllerde Türkiye’den Gelen ve Giden Göç Payları
(2017-2025)
Önümüzdeki hafta göç dosyasına Türkiye’de ikamete başlayan yabancı uyruklu nüfusun vatandaşlık ülkelerine göre nasıl değiştiğine bakarak devam edeceğiz. Ardından 2025’te yabancılara verilen çalışma izinlerinin sektörlere ve eğitim düzeyine göre dağılımını ele alacağız.
Susam Bülten 35
2024 Lisans mezunlarında beyin göçü %2; en yüksek oran BİT’te (%6.7). 2022–2024 arasında ABD’nin çekim kuvveti oransal olarak 3.3 puan azalırken Almanya’nınki 3.1 puan arttı.
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Sokak