Susam Bülten
Temmuz 2026 – Sayı 74
Bu sayıda neler var? .
-
- E-Ticaretin Görünümü: E-ticaret hacmi bir yılda %52,2 artarak 4,57 trilyon TL’ye ulaştı. Gece yarısından sonraki alışverişin yarıdan fazlası çevrimiçi gerçekleşirken, hızlı ticarette en fazla hamburger tercih edildi.
- Mezunların Geleceği: 2025’te lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı bir önceki yıla göre %75’ten %73,9’a geriledi. Ortalama ilk iş bulma süresi ise yaklaşık 14 ay 12 günden 14 ay 6 güne indi.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz: |
E-Ticaretin Görünümü
Genel e-ticaret hacmi 2025’te 4,57 trilyon TL’ye ulaşırken, perakende e-ticaret hacmi 2,46 trilyon TL’yi gördü. Grafiğin en dikkat çekici tarafı ise yalnızca son bir yıllık artış değil: 2019’dan bu yana genel e-ticaret hacmi yaklaşık 34 kat, perakende e-ticaret hacmi ise 38 kat büyüdü. Ancak bu değerlerin cari TL üzerinden hesaplandığını, dolayısıyla artışın tamamının reel büyüme olarak yorumlanmaması gerektiğini de belirtelim.
Genel ve Perakende E-Ticaret Hacminin Yıllara Göre Değişimi
(2019–2025)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026
Dijital Dükkan Sayısının Artışı
2024 yılında 600.800 olan e-ticaret işletmesi sayısının, 2025’te 634.611’e çıkıyor, yani dijital kanallarda faaliyet gösteren işletme sayısındaki yıllık artık %5,6 oranında. En fazla işletmenin bulunduğu sektör yine yemek sektörü ve neredeyse her beş e-ticaret işletmesinden biri yemek sektöründe faaliyet gösteriyor. Yemek sektörünü izleyen sektörler giyim, elektronik ve ev-mobilya.
Sektörlere Göre E-Ticaret İşletmelerinin Dağılımı
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026
Not: Toplam e-ticaret işletmeleri içinde %5 ve üzerinde paya sahip sektörler gösterilmiştir.
E-Ticaret Hacmi
İşletme sayısında yemek sektörünün başı çektiği görülse de hacim sıralamasında giyim, ayakkabı ve aksesuar sektörü 428,70 milyar TL ile en ön sırada. 2025’te giyim sektöründe harcanan toplam para, yemek sektörüne kıyasla çok daha yüksek.
Sektörlerdeki yıllık değişime bakıldığında, en hızlı büyüme %72 ile elektronikte gerçekleşiyor. Elektroniği; %57,6 ile yemek ve %53,8 ile gıda ve süpermarket takip ediyor. Beyaz eşya ve küçük ev aletleri, %12,7 ile seçili sektörler arasındaki en sınırlı artışı gösteriyor.
E-Ticaret Hacmi En Yüksek Sektörler ve Değişimleri
(2024-2025)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026Her 100 TL’nin 19,3 TL’si Online
E-ticaretin toplam ticaret içindeki payı 2025’te %19,3, yani harcanan her 100 TL’nin yaklaşık 19 TL’si online harcanıyor. Ocak, Nisan ve Kasım ayınlarında ise bu oranın %22,4’e kadar yükselebiliyor. Kasım’ın kampanya ayı olması, Ocak’taki kış sonu indirimleri ve Nisan’da bahar sezonu geçişi bu yüksek oranlarda etkili olabilir. Sektörler ayrı ayrı ele alındığında, elektronik sektöründe e-ticaretin genel ticarete %38,6 ile en yüksek orana sahip. 2025 Kasım ayında elektronik sektörünün çevrim içi payı %49,4’e yükselirken, beyaz eşya ve küçük ev aletlerinde %61,4 seviyesine ulaşıyor. Kasım kampanyalarının beyaz eşya ve küçük ev aletleri sektöründe etkisi güçlü.
Seçilmiş Sektörlerde E-Ticaretin Genel Ticarete Oranı
(2025)
Kaynak:T.C. Ticaret Bakanlığı – Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026.
İllere göre E-Ticaretin Uyum Endeksi
İllerin E-ticarete Uyum Endeksi, satışların alışları karşılama oranı, e-GSYH, işletme başına düşen e-ticaret hacmi ve e-ticaret işletme sayısının toplam işletme sayısına oranını baz alan bir endeks. Uyum endeksinde ilk sıra 93 puanla İstanbul’dayken, listenin şaşırtıcı ili 71 puanla ikinci sıraya yerleşen Çorum. Çorum’u 69 puanla Kayseri ve Kocaeli, ardından Ankara izliyor. Uyum endeksi, e-ticaret uyumluluğunun büyük nüfusun yanı sıra illerin üretim ve satış kapasitesini dijital kanallara ne ölçüde taşıyabildiğine bağlı olduğunu gösteriyor.
İllerin E-Ticarete Uyum Endeksi
(2025)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı – Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026.E-Ticaret İşlemlerinin Yoğunlaştığı Günler
Yukarıda bahsedilen Kasım kampanyalarının etkisi günlük bazda da mevcut. 2025’te e-ticaret işlemlerinin yıl geneline eşit dağılması durumunda, herhangi bir günün yıllık işlemler içindeki payı %0,27. Bu oran, en çok işlem yapılan gün olan 11 Kasım’da %0,79 olmuş, yani 11 Kasım’da gerçekleştirilen işlem sayısı günlük ortalamanın 2,9 katı kadar. İşlem sayısında ikinci ve üçüncü sıralardaki günler ise yine kasım kampanyalarının etkili olduğu 27 Kasım (%0,62) ve 28 Kasım (%0,53). Kasım’da bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek hacim artışının kitap ve dergi sektöründe (%59,4) gerçekleşmesi ilgi çekici bir detay.
Gece Saatlerinde E-ticaret
E-ticaret, günün ilerleyen saatlerine doğru ivmelenme eğiliminde. Saat 00.00-06.00 arasında ticaret hacminin %58,7’si, 23.00-00.00 arasında ise %50,7’si e-ticaret üzerinden gerçekleşiyor. Akşam 19.00-23.00 aralığında e-ticaretin toplam ticarette payı %30,6 ile ortalama seviyedeyken, gündüz saatlerinde bu oran %11,9-%18 gibi düşük seviyelerde. Saat bazında e-ticarette öne çıkan sektörlere dair ayrı bir kırılım bulunmasa da, geç saatlerde alışverişin açık olan ve online sunulan yemek hizmetlerine kayması muhtemel.
Saat Aralıklarına Göre E-Ticaret ve Geleneksel Ticaret Hacminin Dağılımı
(2025)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026
Not: E-ticaret verileri sanal POS, geleneksel ticaret verileri ise fiziki POS işlemleri üzerinden hesaplanmıştır.
Hızlı Ticarette Yemek Sektörü
Hızlı ticaretin (anında ve randevulu teslimat) e-ticaret içindeki payı 2019’da %1,6 iken 2025’te %8,5’e ulaştı, hızlı Ticaret hacmi ise bir yılda %55,6 artarak 388,7 milyar TL oldu. Hızlı ticaret hacminde en çok yer kaplayan sektör %69,5 ile yemek sektörü. Yemek sektöründe hızlı ticarette en çok satılan ürün ise 97,8 milyon adetle hamburger oldu. Hacim bazında 26,74 milyar TL’lik satış tutarına sahip hamburgeri izleyen diğer yemekler pizza, tavuk döner ve lahmacun.
Hızlı Ticarette Yemek Sektöründe Hacim Bazında En Çok Tercih Edilen Ürünler
(Milyar TL) (2025)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026
E-Ticarette Cinsiyet Ayrışımı
2025’te e-ticaret hacminin %56’sını kadın kullanıcılar oluştururken, işlem adedinin %74’sı kadınlara ait. Yani e-ticarette kadınlar daha sık ama görece küçük tutarlı alışverişe yönelirken, erkekler daha nadir ama yüksek tutarlı alışveriş eğiliminde. Sektörel kırılımda da cinsiyet bazlı farklılaşma mevcut. Yazılım harcamalarının %91’i erkeklere aitken giyim-ayakkabı-aksesuar harcamalarının %82’si kadınlar tarafından yapılıyor.
E-ticaret tüketicilerinde tablo kadın ağırlıklıyken, e-ticaret satıcılarında tam tersi bir ayrışım söz konusu: e-ticaret faaliyetinde bulunan esnaf işletmesi sahiplerinin %72’si erkek, %28’i kadın. Yani e-ticarette ‘alan’ ile ‘satan’ profili net bir şekilde ayrışıyor: tüketim tarafında kadınlar, satıcılık tarafında erkekler ağırlıkta.
E-Ticaret Harcamalarının Cinsiyete Göre Dağılımı
(2025)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025, Mayıs 2026Mezunların Geleceği
İlk İş Bulmadaki Süre Karşılaştırması
Lisans mezunlarının ortalama ilk iş bulma süresi 2024’te yaklaşık 14 ay 12 gün iken, 2025’te 14 ay 6 güne geriledi. İlk işini en hızlı bulanlar dil ve konuşma terapisi mezunları oldu. Bu bölümde mezuniyet ile ilk kayıtlı iş arasındaki ortalama süre yaklaşık 2 ay 12 gün. Bu süre tıp mezunlarında yaklaşık 3 ay 27 gün, özel eğitim öğretmenliğinde 4 ay 12 gün, eczacılıkta 4 ay 18 gün ve ergoterapide 7 ay 18 gün olarak hesaplandı.
Seçili Lisans Bölümlerinde İlk İş Bulma Süresi
(2024-2025)
Kaynak: TÜİK, Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, 2024 ve 2025.
Not: Bir ay yaklaşık 30 gün kabul edilerek gün değerlerine dönüştürülmüştür.
Diploma ve Meslek Uyumu
İş bulmak kadar, mezun olunan alanda çalışabilmek de önemli. Ancak lisans mezunlarının yaklaşık yarısı, eğitim aldığı alanla uyumlu bir meslek grubunda çalışmıyor. Ücretli çalışanlar, yani SGK 4/A kapsamındaki lisans mezunlarının, kendi alanlarında çalışma oranı 2024’te %56,1 iken 2025’te %56,7’ye yükseldi.
Lisans Mezunlarının Eğitim Alanıyla Uyumlu Bir Meslek Grubunda Çalışma Oranı
(2024-2025)
Kaynak: TÜİK, Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, 2024 ve 2025.
Not: Diploma-meslek uyumu, bölümler arasındaki iş piyasası farkını gösteren güçlü bir gösterge. Fakat tek başına işin niteliğini, ücret düzeyini, sözleşme güvencesini veya çalışanın işinden memnun olup olmadığını ölçmüyor. Ayrıca bu gösterge yalnızca SGK 4/A kapsamında ücretli çalışanları içeriyor.
Sağlık ve refah mezunlarının %80,4’ünün eğitimleriyle uyumlu mesleklerde çalıştığını görüyoruz. İş, yönetim ve hukukta bu oran %79,6, eğitimde %64,8, mühendislik, imalat ve inşaatta ise oran %63,6’ya düşüyor. Bilişim ve iletişim teknolojilerinde bu oran %56,1. Sıralamanın diğer ucunda sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon bulunuyor. Bu alandaki mezunların yalnızca %20,6’sı aldığı eğitimle uyumlu bir meslek grubunda çalışıyor.
İlanlarda Yoğun Rekabet
Mezunların karşılaştığı iş piyasasında hem ilanların hem de başvuruların arttığını görüyoruz. TCMB’nin Kariyer.net verilerine dayanan göstergelerine göre yeni iş ilanı ve toplam iş başvurusu sayıları 2026’nın ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı döneminin bir miktar üzerinde seyretti. Ancak daha fazla ilan, rekabetin azaldığı anlamına gelmiyor. TCMB’nin mevsimsellikten arındırılmış serisinde ilan başına düşen toplam başvuru sayısı 2026’nın ilk çeyreğinde artarak yüksek seviyesini korudu. Aynı dönemde atıl işgücü oranının %30’u geçtiğini de unutmayalım…
Kariyer.net Toplam İlan Başına Başvuru Sayısı
(Mevsimsellikten Arındırılmış, Milyon Kişi)
Kaynak: TCMB Enflasyon Raporu 2026-II.
Kaynak: TCMB Enflasyon Raporu 2026-II.Not: Veriler dört haftalık ortalamadır. 2026 yılı için son gözlem 2 Mayıs tarihidir.
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Sokak