Susam Bülten
Mart 2026 – Sayı 54
Bu sayıda neler var? .
-
- Dijital Erişimden Yapay Zekâya: Türkiye’de internete erişim oranı yoğun kentlerde %93, kırsalda %76; üretken yapay zekâ kullanımı ise 16–24 yaş grubunda %38,5, 55–74 arasında %1,8.
- Bi’ Süre Siyaset Konuşmayalım: Her 3 kişiden 1’i siyaset yüzünden çevresindekilerle tartıştığını, her 4 kişiden 1’i ise bu yüzden yakınlarıyla daha az görüşmeye başladığını söylüyor.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz: |
2100 Yılında Dünyada Ortalama Yaşam Süresi 11 Yıl Artacak
Dijital Erişimden Yapay Zekaya
Dijital dönüşümün hızı arttıkça asıl mesele teknolojinin varlığı değil, kimlerin hangi altyapıyla ve hangi yoğunlukta erişebildiği oluyor. Bu yüzden internet bağlantısındaki bölgesel eşitsizliklerle üretken yapay zekâ kullanımındaki yaş, eğitim ve gelir farklarını birlikte okumak; Türkiye’nin dijital kapsayıcılık tablosunu anlamak açısından giderek daha önemli hâle geliyor.
Dijital Kapsayıcılık (2025, %)
2025 verileri, birçok ülkede internet bağlantısının yerleşim tipine göre hâlâ belirgin biçimde farklılaştığını gösteriyor. İstisnalar ise İrlanda, Danimarka, Hollanda; hem kırsalda hem kentsel bölgelerde internet bağlantı oranı %99’un üzerinde. İsviçre, Lüksemburg ve Norveç’te de yerleşim tipine göre erişim farkı %1 civarında. Türkiye’de ise bu fark oldukça geniş maalesef, 17 puanı aşkın. Yaklaşık 86,1 milyonluk nüfusumuzun %67,5’inin barındığı yoğun kentlerde erişim oranı %93, orta yoğun kentlerde %88 ve nüfusumuzun %16,8’inin barındığı kırsal yerleşim yerlerinde ise yaklaşık %76 düzeyinde.
Kaynak: Eurostat. 2025. Kentleşme derecesine göre internet erişimi. Veri kodu: isoc_ci_ifp_iu.
Son üç ay içinde üretken yapay zekâ araçlarının kullanım yaygınlığı (2025, %)
OECD’nin yeni verileri de üretken yapay zekânın kısa sürede gündelik hayatın parçası hâline geldiğini gösteriyor. 2025 itibarıyla OECD genelinde bireylerin üçte birinden fazlası üretken yapay zekâ araçlarını kullandığını belirtiyor. Tabii toplumun tüm kesimlerine aynı şekilde dağılmıyor kullanım oranları. Verilere göre en belirgin fark yaşta ortaya çıkıyor; yaş grupları arasındaki kullanım farkı 53,6 puan civarında. Eğitim düzeyi ve gelir bakımından farklar da dikkat çekici; her iki boyutta da ayrışma yaklaşık 21 puan düzeyinde. Buna karşılık cinsiyet farkı görece sınırlı ve 4,2 puan seviyesinde.
Kaynak: OECD. 2025. ICT Access and Usage Database. Paris: OECD.
Türkiye verileri de yaş farkını net biçimde yansıtıyor. 2025’te 16–74 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanım oranı %17,2. 16–24 yaş grubunda bu oran %38,5’e çıkarken, 55–74 yaş grubunda yalnızca %1,8. İstihdam durumuna göre bakıldığında ise öğrenciler arasında kullanım oranı %52,4 ile ülke ortalamasının oldukça üzerinde, ancak diğer ülkelerle kıyaslandığında bu oran da düşük kalıyor. Örneğin OECD genelinde 16 yaş ve üzerindeki öğrencilerin yaklaşık dörtte üçü üretken yapay zekâ araçlarını kullandığını belirtiyor.
Kaynak: OECD. 2025. ICT Access and Usage Database. Paris: OECD.
Üretken yapay zekânın yaygınlaşması kişisel kullanımla sınırlı değil tabii, firmaların da bu yeni teknolojiyi benimseme hızı artıyor. 2025’te OECD genelinde (on veya üzeri çalışana sahip) firmaların %20,2’si (son üç ayda) yapay zekâ kullandığını bildirirken, bu oran 2024’te %14,2, 2023’te ise %8,7 idi. Şirketlerin bu araçları kullanımının sektörel ve firma ölçeği gibi parametrelere göre nasıl değiştiğine de gelecek hafta bakacağız…
Bi’ Süre Siyaset Konuşmayalım
Türkiye’de siyaset sadece sandıkta kalmıyor; akşam yemeği masasına, WhatsApp gruplarına, hatta arkadaş buluşmalarına da sızıyor. “Siyaset konuşmayalım” cümlesinin son yılların en sık kullanılan sosyal savunma mekanizmalarından biri haline gelmesi tesadüf değil.
Siyaset yüzünden neler yaşadık?
Kaynak: Türkiye Raporu Mart 2026 Araştırması.
Türkiye Raporu’nun Mart ayı araştırmasına göre her 3 kişiden 1’i son bir yılda siyaset yüzünden tartışma yaşadığını söylüyor (%33). Ama mesele tartışmayla bitmiyor: %28’i “bir daha siyaset konuşmamaya” karar vermiş, %23’ü daha az görüşmeye başlamış, %14’ü ise tamamen kopmuş. Sonuçlar yaş kırılımında da dikkat çekici, 45-64 yaş aralığındakilerde siyaset yüzünden tartışma yaşanların oranı neredeyse %40’a dayanırken en genç ve en büyük yaş grubundakilerde bu oran %27’ye kadar iniyor. Gençler çareyi siyaset konuşmamakta bulmuş gibi duruyor.
Siyaset kimlerle aramızı bozdu?
Kaynak: Türkiye Raporu Mart 2026 Araştırması.
Yukarıdaki durumlardan herhangi birini yaşamış olanlara siyaset nedeniyle kiminle gerilim yaşadıkları da soruldu. Gerilimin adresi ise en çok arkadaşlıklar. Siyaset yüzünden sorun yaşayanların %61’i bunu arkadaşlarıyla yaşadığını söylüyor (erkeklerde %66; kadınlarda %54). Aile içinde de tansiyon var ama daha hafif; kardeşlerde %15, eş/partner ile %11, anne-baba ile gerilim yaşayanların oranı ise görece düşük olsa da kadınlar ve erkekler için oranlar ayrışıyor. Siyasetten dolayı anneleriyle gerilim yaşadığını söyleyen kadınlarla erkeklerin oranında ayrışma görülmezken babalarıyla gerilim yaşadığını belirten kadınların oranı %13 iken, erkeklerde bu oran %7.
Ezcümle Türkiye’de siyaset en çok “seçtiğimiz” ilişkileri zorluyor, “mecburi” ilişkilerde ise insanlar frene basıyor. Kısacası, siyaset sadece ülkeyi değil, kimlerle kahve içeceğimizi de belirliyor.
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Sok