Bülten 42 – 19 Aralık 2025

Susam Bülten­
Aralık 2025 – Sayı 42

Bu sayıda neler var?  

• • Kartlı Alışverişler: Kasım ayında kartlı işlem adedi ekim ayına göre %19 azaldı.
  • Küçülen Hayatlar: Bu yıl, geliri giderini karşılamayan vatandaşların %86‘sı mutfak alışverişinden kısmak zorunda kaldı.
  • Anketlerin Anketi: CHP ile AK Parti arasındaki fark yaklaşık 3 puan. DEM üçüncü parti konumunu koruyor. 

Efsane Kasım’ın Cazibesi Sönüyor Mu?

 

TCMB tarafından yayımlanan banka ve kredi kartı harcama istatistikleri, 2025 yılı kasım ayında kartlı işlemlerde bir kırılmaya işaret ediyor.

 

Kasım Ayı Kartlı İşlem Adedi ve Harcama Tutarı Senelik Değişimi 

Kaynak: TCMB

Banka ve kredi kartlarıyla yapılan harcama tutarı ve işlem adedinde son 10 yıldaki değişim incelendiğinde; enflasyon sebebiyle TL cinsinden harcama tutarının, beklenebileceği üzere her yıl artış gösterdiği, ancak 2025’teki artış oranının önceki birkaç yıla kıyasla daha düşük kaldığı görülüyor. Enflasyon etkisinden arındırılmış değişimi görebilmek adına işlem adedindeki yıllık değişimler incelendiğinde ise 2025 yılındaki düşüş belirginleşiyor. Özellikle 2024 Kasım ayında yaşanan yüksek artış, 2025’in aynı ayında tersine dönmüş durumda. Geçtiğimiz yıl Kasım ayında işlem adedi 2023’ün aynı ayına göre %38 artış göstermişken; bu yıl 1,71 milyardan 1,56 milyara gerileyerek yıllık bazda %8 azalmış.

Kartlı İşlem Adedi 11 Ay Ortalama & Kasım Ayı

Kaynak: TCMB

Bir diğer çarpıcı veri de Kasım ayı işlem adedini aylık ortalama işlem adedi ile kıyasladığımızda ortaya çıkıyor. 2017 yılından beri Kasım ayı işlem adetleri, yılın ilk 11 ayının ortalamasının hep üzerinde seyretmiş; hatta 2024 Kasım’ında bu rakam, büyük bir sıçramayla aylık ortalamanın %18 üzerine kadar çıkmıştı. 2025’te ise Kasım ayı işlem adedi, aylık ortalamanın %3 altında kalıyor. Benzer biçimde, geçen yıl Ekim’den Kasım’a geçişte işlem adedinde yaşanan %22’lik artış, bu yıl yerini %19’luk bir düşüşe bıraktı. Bu tablo, kampanya bombardımanının ve yüksek enflasyonun etkisiyle, tüketicinin yoğun indirim dönemine artık daha kayıtsız hale gelmiş olabileceğini düşündürüyor.

Kartlı İşlem Adedi Kasım vs. Ekim Aylık Değişim

Kaynak: TCMB

 

Kısmak, Ertelemek, Vazgeçmek: Türkiye’nin Gündelik Ekonomi Haritası 

 

Bu yıl sayacaklarımdan hangisi/hangilerini ekonomik sebeplerden dolayı yaptınız?

Kaynak: Türkiye Raporu, Aralık 2025.

Türkiye Raporu’nun Aralık ayı araştırması, bireylerin ekonomik baskıya verdiği tepkinin artık geçici olmadığını açık biçimde gösteriyor. Mutfak alışverişini kısmak, ısınmayı azaltmak ya da tatil planlarını iptal etmek gibi davranışlar,  savunma refleksi olmaktan çıkıp yaşam tarzı haline dönüşmeye başladı. 3 yıllık trende bakıldığında 2025’teki davranış kalıplarının 2023 ile benzeştiğini görüyoruz.

Kaynak: Türkiye Raporu, Aralık 2025.

Fazla mesai yapmak/ek işte çalışmak ve aile evine dönmek dışında tüm ekonomi temelli davranışlarda kadınların oranı erkeklerden daha fazla. Erzak alışverişini azaltan kadınların oranı erkeklerden 9 puan, komiyi kısarak ısınma maliyetini düşüren kadınların oranı ise erkeklerden 10 puan daha yüksek. Diğer taraftan erkeklerin yarısından çoğu ekonomik sebeplerden ötürü bu yıl fazla mesai yaptığını veya ek işte çalıştığını söylüyor. Bu oran kadınlarda 18 puan daha düşük.

 

Kaynak: Türkiye Raporu, Aralık 2025.

 

Ekonomik sebeplerden ötürü atılan adımları katılımcıların geçinme durumlarına göre incelediğimizde bireysel ekonomik durumun göndelik hayatta yarattığı özgürlük alanını rahatlıkla görebiliyoruz. Geliri giderini karşılamayan vatandaşların ezici çoğunluğu (%86) mutfak alışverişini kısmak zorunda kalırken geliri giderini fazlasıyla karşılayanlarda bu oran yalnızca %18. Geçinmekte en çok zorlanan gruptaki her 4 kişiden 3’ü bu yıl tatil planını iptal etmek zorunda kaldı. Rahatlıkla geçinenlerde ise her 4 katılımcıdan 1’i tatil planını iptal etti.

 

Anketlerin Anketi

 

Kasım 2024-Aralık 2025

 

Kaynak: Susam Bülten Hesaplamaları.

 

 

 

Susam Dünyasını Keşfet! 

Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…

Arşive Göz At

Susam Bülten Nedir?

Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?

Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Soka