5Susam Bülten
Şubat 2026 – Sayı 50
Bu sayıda neler var?
-
- Size Kaç Yaptılar? 2026’da %31 ve üzerinde ücret artışı alanların oranı %8’de kalırken bu oran geçtiğimiz yıl %14, 2024’te ise %42’ydi.
- Yeni Diplomatik Harita: Yıllar içinde ülkelerin BM Genel Kurulu’nda verdikleri oylara göre jeopolitik “çekim merkezinin” Trump dönemlerinde Avrupa’nın ABD’den uzaklaşmasıyla birlikte ABD’den Çin’e doğru kaydığını gösteriyor.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz: |
Gıda Güvenliği Alarmı
Türkiye Raporu gıda güvenliği araştırması verileriyle; evde yaptığımız “masum” görünen pratikleri, alışverişte güveni ve denetim mekanizmalarını konuşuyoruz. Eti çözdürüp tekrar dondurmak, salçada küfü sıyırıp kullanmak, çiğ eti/tavuğu yıkamak gibi alışkanlıklar ne kadar yaygın? Ayrıca Alo 174 gıda hattı ve Avrupa’nın RASFF bildirimleri üzerinden Türkiye’nin gıda karnesine “dışarıdan” bakıyoruz.
Size Kaç Yaptılar?
Geçtiğimiz ay çalışanlar “Acaba ne kadar zam alacağım?” sorusunu soruyordu. Bu ayın sorusu ise “Acaba başkaları ne kadar zam aldı?” Susam Bülten olarak Türkiye Raporu’nun Şubat 2026 araştırmasından hareketle bu soruya yanıt vermeye çalıştık. Araştırmada aktif olarak istihdamda yer alan katılımcıların yanıtları yer alıyor.
Ocak 2026 maaş zam yüzdeniz hangi aralıktadır? (%)
Kaynak: Türkiye Raporu Şubat 2026
Karşılaştımalı grafiğe baktığımızda zam oranlarının dağılımı geçtiğimiz yıl ile benzerlik gösterirken 2024’e kıyasla son iki senede zam oranlarının anlamlı bir biçimde düştüğü görülüyor. 2026’da %31 ve üzerinde ücret artışı alanların oranı %8’de kalırken bu oran geçtiğimiz yıl %14, 2024’te ise %42’ydi. Yaklaşık her 3 katılımcıdan 1’i ise Ocak ayında zam almadığını ifade etti. Karşılaştırma yapmayı kolaylaştırması için bu dönemdeki asgari ücret zamlarını da belirtmek isteriz. Asgari ücret zammı 2024’te %49, 2025’te %30 bu yıl ise %27 olarak gerçekleşti.
İstihdam Gruplarına Göre Maaş Zammı Oranları
Kaynak: Türkiye Raporu Şubat 2026
Ücret artışlarını istihdam grupları bazında değerlendirdiğimizde devlet memurlarının çoğunluğunun %10-20 aralığında zam aldığını görüyoruz. Bu durumun temel sebebi devlet memurlarının yılda iki kez zam alması. Diğer taraftan asgari ücret bu dönemde yılda bir kez güncellendi. Ücretli özel sektör çalışanları ve yevmiyeli çalışanların azımsanmayacak bir bölümü Ocak ayında zam almadığını ifade ediyor. Bu gruplardaki yaklaşık her 4 kişiden 1’i %10-20 aralığında zam aldığını ifade ederken %31’in üzerinde zam alanların oranı tüm çalışma gruplarında oldukça düşük.
Eğitim Seviyesine Göre Maaş Zammı Oranları
Kaynak: Türkiye Raporu Şubat 2026
Eğitim seviyesi arttıkça Ocak ayında zam almayanların oranı azalırken %31’in üzerinde zam alanların oranı tüm gruplarda %8-10 aralığında. Eğitim seviyesi arttıkça %10-20 aralığında ücret zammı alanların oranı da artıyor. Bu tabloda da devlet memurlarına yılda 2 kez ücret artışı yapılmasının ektisi hissediliyor.
Yeni Diplomatik Harita
Trump’ın ikinci dönem başkanlığıyla birlikte ABD’nin küresel stratejisi yeniden gündemin merkezine oturdu. Kasım 2025’te yayımlanan ABD Ulusal Güvenlik Strateji belgesi de yönetimin “Batı Yarımküre’de Amerikan üstünlüğünü yeniden tesis etme” ve bölgede “kritik coğrafyalara erişimi koruma” hedeflerini açık biçimde vurguluyor. Buna karşılık, onlarca yıla yayılan BM Genel Kurulu oylamalarını kullanan yeni bir analiz, jeopolitik “ağırlık merkezinin” bu açıdan da ABD’den Çin’e doğru kaymakta olduğunu ve bunda özellikle Trump dönemlerinde Avrupa’nın ABD’den belirgin biçimde uzaklaşmasının etkili olduğunu gösteriyor.
Kaynak: Focaldata, Mapping the New Geopolitical Axis, Şubat 2026.
Buradaki yöntem “aynı yönde oy verme” benzerliğinden ibaret değil. Önce her ülkenin BM oylarının ABD ve Çin’le yıllık bazda ağırlıklandırılmış korelasyon katsayıları hesaplanıyor; oylar, ne kadar bölücü olduklarına göre ağırlıklandırılıyor. Oybirliğiyle geçen kararlar neredeyse sıfır ağırlık alırken, keskin ayrışma yaratan kararlar en yüksek ağırlığı alıyor. Ardından ülkeler, ABD’nin -1 ve Çin’in +1 olarak sabitlendiği bir eksende, iki ülkeyle olan bu korelasyonlarına göre konumlandırılıyor.
Bu çerçevede Türkiye’nin BM oylamalarında “Batı’ya yakınlaştığı” şeklindeki okuma yanıltıcı olabilir; aynı sonuç, Batılı ülkelerin Türkiye’nin pozisyonuna yaklaşması üzerinden de ortaya çıkabilir. Nitekim örneğin Kanada Obama döneminde Türkiye’den belirgin biçimde uzaktayken, 2. Trump döneminde Türkiye’ye en çok benzeşen ülkelerden biri hâline geliyor.
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Soka