Susam Bülten
Kasım 2025 – Sayı 38
Bu sayıda neler var?
-
- Türkiye’de(n) göç: 2023’te OECD ülkelerine göç eden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısı bir önceki yıla göre %37 artarak 158 bine çıktı; %57’si Almanya’ya, %7’si Hollanda’ya, %5’i ise Birleşik Krallık’a yerleşti.
- Seçim döneminde dilimize dolananlar: Son on yılın seçim şarkılarında siyasi partilerin ortaklaştığı tema “birlik” olsa da bu çağrıya eşlik eden anlatılar değer dünyalarına göre çeşitleniyor. AK Parti hizmette devamlılık, CHP dönüşüm, HDP/YSP kültürel çoğulculuk, İYİ Parti tarihsel miras, MHP güçlü devlet vurgusuyla ayrışıyor.
- Anketlerin anketi: Uzun zaman sonra ilk kez AK Parti CHP’nin birinci parti konumunu kapmış gibi görünüyor, fark 1 puanın altında.
|
Abone değilseniz ve gördüklerinizi beğendiyseniz: |
Türkiye’de göçün iki yüzü: Gelenler ve Gidenler
OECD’nin bu ayın başında yayımladığı Uluslararası Göçün Görünümü 2025 verilerine göre Türkiye’de yurt dışında doğmuş nüfus 2024’te 2,9 milyon oldu (%54’ü kadın); bu da toplam nüfusun yaklaşık %3,4’üne tekabül ediyor. Bir kıyaslama: Hollanda’nın da yabancı doğumlu nüfusu aynı büyüklükte ve toplam nüfusunun %16’sına karşılık geliyor, bunun yarısını da Türkiye ve Polonya doğumlular oluşturuyor.
2024 Yılı Yabancı Doğumlu Nüfus
Kaynak: OECD International Migration Outlook 2025.
2014’e kıyasla 2024’te Türkiye’nin yurt dışı doğumlu nüfusu %101 oranında arttı, yani son on yılda yaklaşık iki katına çıkmış oldu.
2023’te Türkiye’nin net göç dengesine en çok etki eden yabancılar içinde ilk üç sırada Rusya, Azerbaycan ve Türkmenistan vatandaşları var. Türkmenistan’dan göç edenlerin sayısı bir önceki yıla göre 6.700 arttı. Rusya’dan gelenlerin sayısı ise 71 bin kişi azaldı. Aşağıda soldaki grafikte turuncu sütunlar 2013-2022 arasındaki ortalamaları gösteriyor, lacivert sütunlar ise 2023 yılına ait değerleri.
Türkiye’nin İç ve Dış Göçü
Kaynak: OECD International Migration Outlook 2025.
Tablonun diğer yüzünde ise Türkiye’den gidenler var. 2023’te OECD ülkelerine göç eden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısı bir önceki yıla göre %37 artarak 158 bine çıktı. Bu grubun %57’si Almanya’ya, %7’si Hollanda’ya, %5’i ise Birleşik Krallık’a yerleşti.
2024’te Türkiye’ye yapılan iltica başvurularında ise belirgin bir gerileme yaşandı. Toplam ilk başvuru sayısı bir yılda %53 azalarak yaklaşık 9 bine indi. Buradaki “ilk başvuru”, Türkiye’de iltica sistemine ilk kez giren kişileri ifade ediyor; dosya yenilemeleri ve tekrarlanan başvurular bu sayıya dahil değil. Başvuruların 5.600’ü Afganistan, 1.900’ü Irak, 800’ü İran vatandaşları tarafından yapıldı; Afganistan vatandaşlarının başvuru sayısı 2023’e göre 7.500 kişi azaldı.
Bu sırada göç ve istihdam politikası da yeniden düzenleniyor. Ekim 2024’te nitelikli işgücü çekmek ve kayıtlı istihdamı teşvik etmek amacıyla bazı yasal değişiklikler yapıldı. Geçici koruma altındaki yabancılar ile insani ikamet izni bulunanlar için belirli iş izni muafiyetleri getirildi. Aynı dönemde Kanada, ABD ve 34 Avrupa ülkesinin vatandaşlarına açık “Dijital Göçebe” vizesi yürürlüğe girdi ve teknoloji girişimcilerini hedefleyen “Türkiye Tech Visa” adlı yeni start-up programı başlatıldı. Haziran 2025’te ise büyükbaş veya küçükbaş hayvancılık işletmelerinde çalışacak çoban ve sürü yöneticileri için, Tarım ve Orman Bakanlığı ile birlikte belirlenen ölçütler çerçevesinde özel bir çalışma izni değerlendirme sistemi duyuruldu.
Türkiye’de geçtiğimiz 10 yılda gerçekleşen 2015, 2018 ve 2024 genel seçimlerinde siyasi partilerin kullandığı seçim şarkılarının sözlerini analiz ettik. AK Parti, CHP, HDP/YSP, İYİ Parti ve MHP’nin seçim şarkılarının sözlerinde geçen kelimeler üzerinden baskın temalar, söylem özellikleri, atıfta bulunulan sembol ve motifleri inceledik.
Analize dahil edilen seçim şarkılarında yer alan ortak temaların başında birlik ve beraberlik çağrısı geliyor. Partinin ideolojik çizgisine bağlı olarak bu temanın nasıl çerçevelendiği değişiklik gösterse de tüm seçim şarkılarında bu temaya başvuruluyor. Şarkıların mobilize edici işlevini öne çıkaran ifadelerle geleceğe dönük umut aşılayıcı söylemler de şarkıların geneline hakim.
Seçim Şarkılarının Kelime Bulutları
AK Parti’nin seçim şarkılarında diğer partilerden ayrışan, ulusal birliğin ötesinde ümmet odaklı milletler arası korumacı bir tavır ve bununla ilişkilendirilebilecek bir liderlik vurgusu mevcut. Bugüne kadar yapılan icraatları hatırlatan ifadeler ve geleceğe dönük hizmet devamlılığı sözüyle seçmen “yürüyüşe” davet ediliyor.
CHP’nin seçim şarkılarında itiraz ve değişim tonunun hakimiyeti göze çarpıyor. Seçimin bir nevi dönüm noktası olduğunun imasıyla birlikte coşku uyandırmayı amaçlayan dinamik motiflere fazlaca başvurulmuş.
HDP/YSP’nin seçim şarkılarında baskın olarak görülen eşitlik ve özgürlük temalarına eşlik eden kolektif özne, söylemin merkezinde yer alıyor. Dönüşümün parçası olmaya çağrılan kolektif öznenin çeşitliliği cinsiyet, emek temelli imgeler ve folklorik öğelerle desteklenen kültürel çeşitlilik üzerinden somutlaşıyor.
İYİ Parti’nin şarkıları milli semboller ve kahramanlık imgeleri etrafında yoğunlaşıyor. Tarih-millet sürekliliği anlatısı kurulurken yapılan “emanet” vurgusu, Mustafa Kemal, Alp Arslan, Sultan Mehmet Han gibi figürlere yapılan atıflarla destekleniyor. Bununla birlikte toplumsal birlik duygusuna aile kavramı üzerinden sesleniliyor.
Kaynak: Susam Bülten
MHP’nin seçim şarkılarındaki söylem ise güçlü devlet, milli bütünlük, disiplin ve kararlılık temaları etrafında şekilleniyor. Ülkücü hareketin sembolizminden faydalanılan şarkılarda net ve sert bir dilin hakim olduğu görülüyor.
Uzun zaman sonra ilk kez ortalamada AK Parti, CHP’nin önüne geçmiş görünüyor, fark 1 puanın altında.
Anketlerin Anketi (Kasım 2024 – Kasım 2025)
Kaynak: Susam Bülten Hesaplamaları
Aramıza yeni katılanlar için “anketlerin anketi”ni nasıl hesapladığımızı kısaca özetleyelim: Bu çalışmada 25 farklı anket şirketinin (zamanla burada ‘topladığımız’ şirket sayısı da artıyor) 1 Kasım 2024’ten itibaren yayımladığı anketler kullanıldı. Her hesaplama noktasında, zamansal olarak en yakın beş anket seçilerek -ve yakın tarihli olanlara daha fazla ağırlık vererek- parti oy oranlarının ağırlıklı ortalaması alındı. Elde edilen ara değerler, tekil anketlerin yol açabileceği sert sıçramaları önlemek üzere 7 günlük hareketli ortalama ile ‘yumuşatıldı’; böylece hem anlık olarak tabloyu yansıtan hem de genel eğilimi daha güvenilir kılan dengeli bir “anketlerin anketi” ortaya çıktı. Böylece tekil anketlerdeki rastlantısal sapmalar ve farklı şirketlerin anket yayımlama tarihleri arasındaki farklılıklar nispeten dengelenmiş oldu. Tabii, tarafsız ve kaliteli bir anketin taraflı, kalitesiz sonuçların bir araya getirilmesinden hep daha muteber olduğunu unutmayalım..:-)
Susam Dünyasını Keşfet!
Bültenlerin tamamına aşağıdaki butondan ulaşabilirsiniz…
Susam Bülten Nedir?
Her yer veri her yer data. Peki biz ne yapıyoruz?
Anlamanın, katkıda bulunabileceği diğer hedefler bir yana, kendisinin de bir amaç olduğuna inanıyor ve bu yolda ilerlemek istiyoruz. Her hafta yayımlanacak bültenimizde; lahmacun fiyatlarının il il enflasyon karşısındaki seyrinden meclis puan tablolarına (vekillerin performansına dair kapsamlı istatistiklere), dizilerde ve tartışma programlarında (görüntü işleme yöntemleriyle elde ettiğimiz verilerle) ne gördüğümüze, sokaklardaki hurda/eskici hikâyelerine kadar geniş bir yelpazede veriler ve analizler paylaşacağız. Her şeyi bir soru ve dolayısıyla bir araştırma konusu haline getirmeye hazır olan herkesi, bu bültenle aramıza bekliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular:
Adı neden Susam: Çünkü Research İstanbul ofisi Susam Sokakt